Faiz Düşüncesi

Faiz Düşüncesi, Amerikalı tarih sosyoloğu Benjamin Nelson’ın başyapıtı ve modern kapitalizmin kökenini ahlakın tarihinde arayan kurucu bir eserdir. İlk kez 1949’da basılan kitapta Nelson, bugün bütün dünyada hüküm süren kapitalist düzenin dinî ve ahlaki köklerini analiz ediyor. Tesniye’nin kardeşe faizle borç vermeyi yasaklayıp yabancıya izin veren iki uçlu buyruğunun yirmi beş yüzyıllık kaderini izlerken, kimin kardeş kimin yabancı sayılacağına dair kararın değişmesini de kapitalizmin doğuşunun anahtarı olarak görüyor.

Nelson’ın anlattığı hikâye üç durakta ilerliyor. Kabile toplumu içeridekini koruyor, dışarıdakini serbest av sayıyor. Orta Çağ Hristiyanlığı bu ayrımı kaldırıp herkesi kardeş ilan ediyor ve faizi herkese yasaklıyor. Calvin ise kardeşlik dilini koruyup içeriğini boşaltıyor, faizi kardeşler arasında da meşrulaştırıyor. Nelson bu son adımda sermayenin önündeki ahlaki engelin kalktığını, Batı’nın kardeşi ötekinin içinde erittiğini ve “Evrensel Ötekilik” dediği yerde karar kıldığını gösteriyor: Çağdaş kapitalizmde herkes, eşit derecede “öteki” olmak suretiyle “kardeş”tir.