Gazâlî

Kişiliğiyle her zaman örnek olan ve “saygı adamı” olarak tanınan, öğrencilerine titizliği ve hakikati söylemekten vazgeçmeyen tavrıyla hatırlanan Sabri Orman; kendisini “iktisat tarihçisi” ya da “İslâm iktisatçısı” değil, “düşünce tarihçisi” olarak konumlandırdı. Klasik felsefe ile mantığın araçlarını modern bilimsel tekniklerle birlikte kullanarak tartıştığı metodolojiyi çalışmalarının merkezine aldı. Klasik kaynakları modern sorunlarla ilişkilendirirken anakronizmden kaçınarak kavramların tarihsel bağlamdaki anlamlarına sıkı sıkıya bağlı kaldı. Her eserinde önce sistematiğini okura açıp ardından yöntemini; İslâmî iktisatla sınırlı olmayan bir yaklaşımla, İslâm entelektüel mirasının envanterini çıkarmaya yönelik bir proje teklifine dönüştürdü. Bütün bu vasıflarıyla Orman, düşünce tarihçisi kimliği üzerinden İslâm toplumunu da modern zamanların penceresinden resmetmeye çalışan idealist bir ilim adamı olarak temayüz etti.

Gazâlî’nin biyografisini, hakikat araştırmasını, felsefe eleştirisini ve ihyâ hareketini kapsamlı bir sentezle sunduğu Gazâlî adlı çalışmasında Sabri Orman; büyük düşünürü sadece tarihsel bir figür olmaktan çok bir “referans şahsiyet” ve “medeniyet düşünürü” olarak ele alıyor. Eserde Gazâlî’nin şüphecilikten yakîne uzanan epistemolojik yolculuğunu; kelâm, felsefe, Bâtınîlik ve tasavvuf durakları üzerinden bütünlüklü bir biçimde yorumluyor. İslam düşünce literatüründe Gazâlî’yi anlama konusunda metodolojik mülahazalar sunan bu çalışma hem akademik çevreler hem de genel okuyucu için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı.