Gezegen Çağında Tarihin İklimi

“Gezegensel olan” nedir? İnsanlık tarihini yalnızca modernite, kapitalizm, sömürgecilik ve küreselleşme üzerinden açıklamak bugün hâlâ yeterli midir?

İnsan, ne zaman yalnızca tarih yapan bir özne olmaktan çıkıp gezegenin jeolojik süreçlerini etkileyen bir güce dönüşmüştür?

İklim değişikliği, tarih düşüncesini nasıl dönüştürmektedir?

Dipesh Chakrabarty, Bir İklim Tarihi Olarak Gezegen’de iklim krizi ve Antroposen tartışmalarından hareketle insanlık tarihinin sınırlarını yeniden düşünmeye davet ediyor. Ona göre insan ile doğa tarihi arasında uzun süredir korunan ayrım artık sürdürülebilir değildir. İnsan faaliyetleri atmosferi, biyolojik çeşitliliği ve Yeryüzü Sistemi’ni dönüştürebilecek ölçekte bir güce ulaştıkça, tarih de yalnızca insan toplumlarının hikâyesi olmaktan çıkmaktadır.

Chakrabarty, eser boyunca “küresel” ile “gezegensel” olan arasında temel bir ayrım kuruyor. Küresel olan; sermaye, teknoloji, siyaset, eşitsizlik ve modernleşmenin tarihine işaret ederken gezegensel olan, insanı merkezin dışına çıkararak jeolojik zamanı, türlerin tarihini ve yaşamı mümkün kılan yeryüzü süreçlerini düşünmeye yöneltiyor. Böylece gezegenin tarihi, yaşamın tarihi ve imparatorluklar, sermaye ile teknolojinin şekillendirdiği dünya tarihi aynı düşünsel çerçevede buluşuyor.

Modernite, postkolonyalizm, posthümanizm, sürdürülebilirlik, yaşanabilirlik ve siyaset gibi kavramları Antroposen çağında yeniden değerlendiren eser, insanın kendisini gezegenin sahibi değil, onun uzun tarihinde geçici bir misafir olarak görmesi gerektiğini hatırlatıyor.

Bir İklim Tarihi Olarak Gezegen, iklim krizini yalnızca çevresel bir problem olmaktan çıkararak tarih, siyaset ve insanın dünyadaki konumu üzerine düşünme biçimlerimizi sorgulayan güçlü bir çağdaş klasik.